Activities of Turkish Representatives in London in Re-Establishing Turkish-English Relations (1923-1925)
[ X ]
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Behçet Kemal YEŞİLBURSA
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
While Turkish-English diplomatic relations were interrupted during the First World War and the following War of Independence, the action was taken to re-establish relations following the Treaty of Lausanne. For this purpose, the Turkish Representative Office was established in London and Yusuf Kemal Bey was appointed as the representative in November 1924. The agenda of Yusuf Kemal Bey in London consisted of developing diplomatic relations, approving the Lausanne Peace Treaty and the Mosul issue. Yusuf Kemal Bey, who left the London Representative Office in May 1924, left Undersecretary Hikmet Bey as his deputy. Until Zekai Bey, known as the Minister Plenipotentiary, began his duties in London in September, Hikmet Bey served as the Diplomatic Agent of the London Representative Office and conducted various meetings on the Mosul issue during this period when it was on the agenda. It was observed that Zekai Bey, who did a duty in September 1924 and served until May 1925, made similar efforts to resolve the Mosul issue and establish Turkish-English economic relations. It has been determined that throughout this entire process, Turkish representatives in London, acting as representatives, diplomatic agent and minister plenipotentiary, were in close contact with English statesmen and capitalists, informed the Turkish Foreign Ministry about issues concerning Turkey in the English House of Lords and Commons, followed the English press meticulously and worked hard to resolve the problems between Turkey and the UK. This study focuses on the activities of Turkish representatives in London, based on their contacts with the Turkish Foreign Ministry in the re-establishment of Turkish-English relations after the Treaty of Lausanne. In this process, the main issues between the two countries and the perspective of the embassy and the Turkish Foreign Affairs on these issues will be tried to be revealed. Relevant archive documents, memoirs, research and review works, especially the Turkish Diplomatic Archives, were used.
Türk-İngiliz diplomatik ilişkileri, Birinci Dünya Savaşı ve takip eden Kurtuluş Savaşı’nda kesintiye uğrarken Lozan Barış Antlaşması ertesinde ilişkilerin yeniden tesis edilmesi adına harekete geçilmişti. Bu amaçla Londra’da Türk Mümesilliği tesis edilmiş, Yusuf Kemal Bey Kasım 1924’te mümessil olarak görevlendirilmişti. Yusuf Kemal Beyin Londra’daki gündemini diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi, Lozan Barış Antlaşması’nın onaylanması ve Musul meselesi oluşturmuştu. Mayıs 1924’te Londra Mümesilliğinden ayrılan Yusuf Kemal Bey, Müsteşar Hikmet Beyi vekil olarak bırakmıştı. Orta elçi olarak tanınan Zekai Bey Eylül ayında Londra’daki görevine başlayana kadar Hikmet Bey, Londra Mümessilliği Maslahatgüzarı olarak görev yapmış ve Musul meselesinin gündemde olduğu bu süreçte konuya ilişkin çeşitli görüşmeler yürütmüştü. Eylül 1924’te göreve başlayan ve Mayıs 1925’e kadar görev yapan Zekai Beyin de benzer şekilde Musul meselesinin çözümlenmesi, Türk-İngiliz iktisadi ilişkilerinin kurulması noktasında çaba sarf ettiği gözlemlenmişti. Tüm bu süreç boyunca mümessil, maslahatgüzar ve orta elçi sıfatı ile Londra’da bulunan Türk temsilcilerinin İngiliz devlet adamları ve sermayedarlar ile yakın temas halinde bulundukları, İngiliz Lordlar ve Avam Kamaralarında Türkiye’yi ilgilendiren konulara ilişkin Türk Hariciyesini bilgilendirdikleri, İngiliz basınını titizlikle takip ettikleri ve Türkiye ile İngiltere arasındaki sorunların çözümüne dair mesai harcadıkları tespit edilmiştir. Bu çalışma Lozan Barış Antlaşması sonrası Türk-İngiliz ilişkilerinin yeniden tesisinde Türk Hariciyesi ile yaptıkları temaslardan yola çıkarak Londra’daki Türk temsilcilerinin faaliyetlerini konu almaktadır. Bu süreçte iki ülke arasındaki başlıca meseleler, elçiliğin ve Türk Hariciyesinin bu meselelere bakışı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Konuyla ilgili Türk Diplomatik Arşivi başta olmak üzere arşiv belgeleri, anılar, araştırma ve inceleme eserlerinden faydalanılmıştır.
Türk-İngiliz diplomatik ilişkileri, Birinci Dünya Savaşı ve takip eden Kurtuluş Savaşı’nda kesintiye uğrarken Lozan Barış Antlaşması ertesinde ilişkilerin yeniden tesis edilmesi adına harekete geçilmişti. Bu amaçla Londra’da Türk Mümesilliği tesis edilmiş, Yusuf Kemal Bey Kasım 1924’te mümessil olarak görevlendirilmişti. Yusuf Kemal Beyin Londra’daki gündemini diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi, Lozan Barış Antlaşması’nın onaylanması ve Musul meselesi oluşturmuştu. Mayıs 1924’te Londra Mümesilliğinden ayrılan Yusuf Kemal Bey, Müsteşar Hikmet Beyi vekil olarak bırakmıştı. Orta elçi olarak tanınan Zekai Bey Eylül ayında Londra’daki görevine başlayana kadar Hikmet Bey, Londra Mümessilliği Maslahatgüzarı olarak görev yapmış ve Musul meselesinin gündemde olduğu bu süreçte konuya ilişkin çeşitli görüşmeler yürütmüştü. Eylül 1924’te göreve başlayan ve Mayıs 1925’e kadar görev yapan Zekai Beyin de benzer şekilde Musul meselesinin çözümlenmesi, Türk-İngiliz iktisadi ilişkilerinin kurulması noktasında çaba sarf ettiği gözlemlenmişti. Tüm bu süreç boyunca mümessil, maslahatgüzar ve orta elçi sıfatı ile Londra’da bulunan Türk temsilcilerinin İngiliz devlet adamları ve sermayedarlar ile yakın temas halinde bulundukları, İngiliz Lordlar ve Avam Kamaralarında Türkiye’yi ilgilendiren konulara ilişkin Türk Hariciyesini bilgilendirdikleri, İngiliz basınını titizlikle takip ettikleri ve Türkiye ile İngiltere arasındaki sorunların çözümüne dair mesai harcadıkları tespit edilmiştir. Bu çalışma Lozan Barış Antlaşması sonrası Türk-İngiliz ilişkilerinin yeniden tesisinde Türk Hariciyesi ile yaptıkları temaslardan yola çıkarak Londra’daki Türk temsilcilerinin faaliyetlerini konu almaktadır. Bu süreçte iki ülke arasındaki başlıca meseleler, elçiliğin ve Türk Hariciyesinin bu meselelere bakışı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Konuyla ilgili Türk Diplomatik Arşivi başta olmak üzere arşiv belgeleri, anılar, araştırma ve inceleme eserlerinden faydalanılmıştır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
International History, Uluslararası Tarih
Kaynak
Journal of Anglo-Turkish Relations
Journal of Anglo-Turkish Relations
Journal of Anglo-Turkish Relations
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
7
Sayı
1
